Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31, Antalya’da yapılan yoğun görüşmelere rağmen anlaşmaya varılamadan sona erdi. Zirve, özellikle fosil yakıtların nihai metinde açıkça yer almaması nedeniyle Avrupa Birliği ve küçük ada devletlerinin itirazları sonucu çöktü.
Toplantının başkanlığını yürüten Türkiye Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, kapanış oturumunda yaptığı açıklamada, “Bu metin üzerinde bir uzlaşma sağlanamadığını anlıyorum. Bu nedenle kararlar kabul edilmemiştir,” ifadelerini kullandı. Kurum, yeni bir taslak üzerinde çalışılmayacağını da belirtti.
Avrupa Birliği ve bazı gelişmekte olan ülkeler, fosil yakıtların metinden çıkarılmasına sert tepki gösterdi. Özellikle Suudi Arabistan başta olmak üzere petrol üreten ülkeler, fosil yakıtlara doğrudan atıf yapılmasına karşı çıktı. Görüşmeler, 44 saatlik rekor bir uzatmaya rağmen sonuçsuz kaldı.
BBC’nin aktardığına göre, Fransa ve Panama liderliğindeki bir grup ülke, anlaşmanın fosil yakıt talebinin azaltılmasına dair herhangi bir ifade içermemesine itiraz etti. Daha önceki taslaklarda, 2035 yılına kadar uyum finansmanının 120 milyar dolara çıkarılması hedefleniyordu ancak bu madde de son metinden çıkarıldı.
Çevre örgütleri ve aktivistler, anlaşmanın zayıf taahhütler içerdiğini belirterek, hükümetlere bu metni reddetmeleri çağrısında bulundu. 350.org’dan Sara Shaw, “Bu metin bir iklim planı değil, kirletmeye devam etme izni,” dedi.
Türkiye ve Avustralya, petrol ve gaz kullanımının azaltılması yerine elektrifikasyonun teşvik edilmesi konusunda ortak zemin aradı. Ancak bu yaklaşım, fosil yakıtlardan doğrudan vazgeçilmesini talep eden ülkeleri tatmin etmedi.
Antalya’daki zirve, Birleşmiş Milletler’in 30 yılı aşkın süredir düzenlediği iklim konferansları arasında en uzun süren toplantı olarak kayıtlara geçti. Nihai metinde, küresel sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlama hedefinin kaçırıldığı da ilk kez açıkça kabul edildi.
Görüşmelerin tıkanmasında, enerji politikaları ve gelişmekte olan ülkelere sağlanacak finansal destek konularındaki derin görüş ayrılıkları etkili oldu. Bazı ülkeler, fosil yakıtların metinden çıkarılması karşılığında, 2035’e kadar elektrik üretiminde yüzde 35’lik bir pay taahhüt edilmesini önerdi. Ancak bu öneri de uzlaşma sağlamadı.
Neden önemli?
COP31’in Antalya’da anlaşmasız sona ermesi, uluslararası iklim diplomasisi açısından ciddi bir gerileme anlamına geliyor. Özellikle Avrupa Birliği ve küçük ada devletlerinin, fosil yakıtların metinden çıkarılmasına karşı gösterdiği direnç, küresel iklim hedeflerine ulaşmanın önündeki siyasi engelleri gözler önüne serdi.
Birleşmiş Milletler’in son metinde 1,5 derece hedefinin kaçırıldığını kabul etmesi, bilim insanlarının uyarılarını doğrularken, milyonlarca insanın deniz seviyesindeki yükselme ve aşırı sıcaklık gibi risklerle karşı karşıya kalacağına işaret ediyor. Ayrıca, gelişmekte olan ülkelere yönelik finansal destek konusundaki belirsizlik, iklim adaleti tartışmalarını daha da derinleştiriyor.
Bu gelişmeler, önümüzdeki yıl yapılacak iklim zirvelerinde fosil yakıtların rolü ve finansman mekanizmaları konularının daha da sert tartışmalara sahne olacağını gösteriyor. Özellikle petrol üreten ülkeler ile iklim değişikliğinden en fazla etkilenen ülkeler arasındaki uçurumun derinleşmesi, küresel iklim politikasında yeni bir dönemin habercisi olabilir.
Haberdeki görsel, olayın gerçek sahnesinden esinlenilerek yapay zekâ ile oluşturulmuş temsilî bir illüstrasyondur.































