Birleşmiş Milletler’in Antalya’da düzenlediği COP31 İklim Zirvesi’nde, fosil yakıtların geleceği ve iklim finansmanı konularında yaşanan anlaşmazlık nedeniyle müzakereler çıkmaza girdi. Neredeyse 200 ülkenin katıldığı görüşmelerde, yeni bir küresel iklim anlaşması üzerinde uzlaşma sağlanamıyor.
Avrupa Birliği ülkeleri, Panama ve ada devletlerinin bakanları, nihai anlaşmaya kömür, petrol ve gazdan uzaklaşma taahhüdünün eklenmesi için bastırırken; başını Suudi Arabistan’ın çektiği fosil yakıt üreticileri bu ifadelerin metinden çıkarılmasını talep ediyor. BBC’nin aktardığına göre, bazı ülkeler ise fosil yakıtların anlaşmada yer almaması karşılığında, Suudi Arabistan ve diğer petrol üreticilerinin 2035 yılına kadar elektrik üretimlerinin %35’ini elektrikten sağlamasına yönelik bir taahhüt vermesini öneriyor.
Ancak bu öneri, gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğine uyum sağlaması için gerekli finansman eksikliğini gidermiyor. Son taslak metinde, daha önce yer alan ve 2035 yılına kadar uyum finansmanının yıllık 120 milyar dolara çıkarılmasını öngören madde de çıkarıldı. Bu durum, özellikle düşük gelirli ve iklim değişikliğine karşı savunmasız ülkelerin tepkisini çekiyor.
Avrupa Birliği, mevcut taslağın zirveyi “fosil zirvesi”ne dönüştürme riski taşıdığı uyarısında bulundu. Panama ise fosil yakıtların anlaşmada açıkça yer almaması halinde görüşmelerden çekilme tehdidinde bulundu. Al Jazeera’nın haberine göre, teknik konularda kısmi ilerleme sağlansa da, siyasi anlaşmazlıklar nedeniyle zirve planlanan tarihte sona eremedi ve görüşmeler uzatıldı.
Birleşmiş Milletler kaynaklarına göre, zirvede en tartışmalı başlıklar arasında fosil yakıtlardan ne hızda vazgeçileceği, finansman yükünün nasıl paylaşılacağı ve “adil geçiş”in nasıl sağlanacağı yer alıyor. Özellikle ada ülkeleri ve Afrika devletleri, küresel sıcaklık artışının 1,5°C hedefinin kaçırıldığını belirterek, daha iddialı adımlar atılmasını talep ediyor.
Son gelen bilgilere göre, ABD ikinci yıl üst üste zirvede yer almıyor. ABD’nin yokluğu, müzakerelerdeki siyasi ağırlık dengesini de etkiliyor. Çevre örgütleri ise zirveyi “şimdiye kadarki en zayıf COP” olarak nitelendiriyor ve mevcut taslağın iklim kriziyle mücadelede yetersiz olduğunu savunuyor.
Antalya’daki zirvede, Paris Anlaşması çerçevesinde ülkelerin beş yılda bir ilerlemesini değerlendiren Küresel Durum Değerlendirmesi’nin (Global Stocktake) ikinci turu da başlatıldı. Bu süreç, ülkelerin taahhütlerinin küresel hedeflerle ne kadar uyumlu olduğunu ortaya koymayı amaçlıyor.
Basına yansıyan taslak metinlerde, kömür, petrol ve gazdan aşamalı çıkışa dair tüm ifadelerin çıkarılması, önceki zirvelerde varılan uzlaşmaların gerisine düşüldüğü şeklinde yorumlanıyor. Özellikle yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlandırılması ve enerji verimliliğinin artırılması yönündeki hedefler, güçlü bir fosil yakıt taahhüdü olmadan yetersiz kalıyor.
Neden önemli?
COP31 Antalya Zirvesi’nde yaşanan çıkmaz, küresel iklim mücadelesinde kritik bir dönemece işaret ediyor. Avrupa Birliği, Panama ve ada ülkeleri gibi tarafların güçlü taleplerine rağmen, Suudi Arabistan ve diğer fosil yakıt üreticilerinin direnci, Paris Anlaşması’nın hedeflerine ulaşılmasını zorlaştırıyor. Özellikle 1,5°C hedefinin kaçırıldığı resmi olarak kabul edilirken, bu durum milyonlarca insanı deniz seviyesinin yükselmesi ve aşırı sıcaklıklara karşı daha savunmasız bırakıyor.
Finansman konusundaki anlaşmazlıklar ise, iklim değişikliğinden en fazla etkilenen ülkelerin uyum kapasitesini doğrudan etkiliyor. Son taslakta yıllık 120 milyar dolarlık uyum finansmanının çıkarılması, gelişmekte olan ülkelerin beklentilerini boşa çıkardı. Bu durum, küresel iklim adaletinin sağlanması açısından ciddi bir sorun teşkil ediyor ve BM’nin “adil geçiş” vurgusunu daha da önemli kılıyor.
Çevre örgütlerinin ve bazı ülkelerin tepkileri, COP31’in sonuçlarının hem enerji piyasaları hem de uluslararası iklim politikaları üzerinde belirleyici olacağını gösteriyor. Özellikle yenilenebilir enerjiye geçiş, enerji yatırımları ve iklim finansmanı gibi alanlarda alınacak kararlar, önümüzdeki yıllarda iklim krizine karşı atılacak adımların yönünü belirleyecek.
Haberdeki görsel, olayın gerçek sahnesinden esinlenilerek yapay zekâ ile oluşturulmuş temsilî bir illüstrasyondur.































