Birleşmiş Milletler’in en yüksek yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı (UAD), bugün açıkladığı tarihi kararla Myanmar’ın 2017 yılında Arakan eyaletinde Rohingya Müslümanlarına karşı soykırım suçu işlediğine hükmetti. Mahkeme, Myanmar güvenlik güçlerinin Rohingya topluluğuna yönelik askeri operasyonlarda soykırım kastıyla hareket ettiğini belirtti.
Mahkeme Başkanı Yuji Iwasawa’nın açıkladığı kararda, Myanmar’ın 1948 Soykırım Sözleşmesi kapsamındaki yükümlülüklerini ihlal ettiği vurgulandı. Kararda, Myanmar ordusunun “cezalandırma amacıyla yapılması gerekenden çok daha öteye giderek, grubun önemli bir bölümünü yok etmeye yönelik” eylemlerde bulunduğu belirtildi.
UAD, Myanmar’a Rohingya’ya yönelik hak ihlallerini derhal durdurma, sorumluları soruşturup yargılama ve mağdurlara tazminat ödeme yükümlülüğü getirdi. Ayrıca, Rohingya mültecilerinin güvenli, gönüllü ve onurlu şekilde evlerine dönüşüne izin verilmesi ve kolaylaştırılması istendi.
Mahkeme kararında, 2017 yılındaki askeri operasyonlar sırasında yaklaşık 815 bin Rohingya’nın Arakan’dan Bangladeş’e kaçmak zorunda kaldığı, en az 10 bin kişinin ise öldürüldüğü kaydedildi. Kararda, toplu katliamlar, tecavüzler ve köylerin yakılması gibi ağır insan hakları ihlallerine dikkat çekildi.
UAD yargıçları, Myanmar’ın savunmasında öne sürdüğü “terörle mücadele” gerekçesini reddetti. Mahkeme, operasyonların öncesinde ülkede yaygın bir anti-Rohingya nefret söyleminin bulunduğunu ve Rohingya toplumunun “insan dışı” ve “tehdit” olarak gösterildiğini vurguladı.
Bu karar, Uluslararası Adalet Divanı tarihinde bir devletin ilk kez soykırım suçu nedeniyle mahkûm edilmesi anlamına geliyor. Daha önce mahkeme, bireyler hakkında soykırım kararları vermişti ancak bir devlete karşı ilk kez böyle bir hüküm açıklandı.
Kararın uygulanabilirliği ise tartışmalı. Mahkemenin kararlarını doğrudan uygulama yetkisi bulunmuyor ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin desteğine ihtiyaç duyuluyor. Güvenlik Konseyi’nde Çin ve Rusya’nın Myanmar’ı koruyabileceği belirtiliyor.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, kararın Rohingya mağdurlarının haklarının tanınması açısından önemli bir adım olduğunu belirtti. Guterres, “Bu karar, uluslararası adaletin ve cezasızlığın kabul edilemez olduğunun bir göstergesidir” dedi.
Myanmar hükümetinden ise karara ilişkin henüz resmi bir açıklama gelmedi. Rohingya topluluğu ve insan hakları örgütleri ise kararı “gecikmiş bir adalet” olarak değerlendirdi.
Neden önemli?
Uluslararası Adalet Divanı’nın bu kararı, ilk kez bir devleti soykırım suçu nedeniyle mahkûm etmesi açısından uluslararası hukukta bir dönüm noktası oluşturuyor. Karar, Rohingya halkının yaşadığı ağır insan hakları ihlallerinin uluslararası düzeyde tanınmasını sağladı ve mağdurlar için tazminat yolunu açtı.
Karar, yalnızca Myanmar’ı değil, soykırım riski taşıyan tüm devletleri de yakından ilgilendiriyor. BM kaynaklarına göre, bu hüküm gelecekte benzer davalarda emsal teşkil edecek ve devletlerin sorumluluğu konusunda yeni bir çerçeve oluşturacak. Ayrıca, kararın uygulanması için Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin tutumu ve Çin ile Rusya’nın yaklaşımı belirleyici olacak.
Son olarak, UAD’nin bu kararı, halen Bangladeş’te mülteci kamplarında yaşayan yüzbinlerce Rohingya’nın güvenli ve onurlu dönüşü için uluslararası baskıyı artırabilir. Kararın, Myanmar’daki askeri yönetim ve uluslararası toplum arasındaki ilişkiler üzerinde de önemli etkileri olması bekleniyor.
Haberdeki görsel, olayın gerçek sahnesinden esinlenilerek yapay zekâ ile oluşturulmuş temsilî bir illüstrasyondur.
































