Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Genel Konferansı’nda (CGPM), saniyenin tanımının optik atom saatlerine göre yeniden belirlenmesi gündeme alındı. Bilim insanları, daha hassas zaman ölçümü için mevcut tanımın değiştirilmesi gerektiğini savunuyor.
Ekonomist ve Scientific American’ın haberlerine göre, konferansta optik saatlerin kullanılması için hazırlık yapılması kararlaştırıldı. Ancak hangi atomik türün yeni tanımda kullanılacağı konusunda henüz uzlaşma sağlanamadı. Stronsiyum gibi farklı atomlar öne çıkarken, mevcut tanımda kullanılan sezyum-133’ün yerini hangi elementin alacağı belirsizliğini koruyor.
Bugün geçerli olan tanıma göre bir saniye, sezyum-133 atomunun mikrodalga ışınımına maruz kaldığında 9.192.631.770 kez enerji düzeyi değiştirmesiyle ölçülüyor. Optik saatler ise bu hassasiyeti daha da artırarak zaman ölçümünde yeni bir dönemin kapılarını aralıyor.
Konferansta ayrıca, bugüne kadar zaman dilimlerinin Dünya’nın dönüşüyle uyumlu tutulması için kullanılan “artık saniye” uygulamasının sonlandırılması kararı da alındı. Scientific American’ın aktardığına göre, artık saniye yerine artık saat uygulamasına geçilecek ve UTC ile UT1 arasındaki farkın bir saate kadar çıkmasına izin verilecek. Bu değişikliğin 2027 Mayıs ayında yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Artık saniye uygulaması, Dünya’nın dönüş hızındaki düzensizlikler nedeniyle zaman zaman eklenen veya çıkarılan bir saniyeyle UTC’nin astronomik zamana (UT1) uyumlu tutulmasını sağlıyordu. Ancak mühendisler, olası bir “negatif artık saniye”nin dijital altyapıda ciddi sorunlara yol açabileceğine dikkat çekiyor.
Birleşmiş Milletler’e bağlı Uluslararası Ölçüler ve Ağırlıklar Bürosu (BIPM) tarafından koordine edilen bu süreçte, yeni saniye tanımının hazırlanarak 2030’daki toplantıya sunulması isteniyor. Bilim insanları, daha hassas ve istikrarlı zaman ölçümü sayesinde iletişim, navigasyon ve bilimsel araştırmalarda önemli ilerlemeler sağlanacağını belirtiyor.
Son gelişmelere göre, hangi atomik türün yeni tanımda kullanılacağı ve geçişin tam olarak ne zaman gerçekleşeceği önümüzdeki yıllarda netlik kazanacak. Konferans, bilim dünyasının bu konuda ortak bir karara varmasını bekliyor.
Haberdeki görsel, olayın gerçek sahnesinden esinlenilerek yapay zekâ ile oluşturulmuş temsilî bir illüstrasyondur.
