Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, ABD’li müzakerecilerin Ukrayna’nın doğusundaki Donbas bölgesinden çekilmesi karşılığında NATO üyeliği teklifini gündeme getirdiğini açıkladı. Bu öneri, Rusya ile yürütülen son barış görüşmelerinde ilk kez dile getirildi.
Zelenskiy, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, “Amerikalılar şu soruyu gündeme getirdi: ‘Ukrayna NATO’ya katılırsa, Donbas’tan çekilir mi?’ Bu, ilk kez gündeme geldi” ifadelerini kullandı. Ukrayna lideri, ABD’nin bu öneriyi, Birleşik Arap Emirlikleri’nin başkenti Abu Dabi’de gerçekleşen son barış görüşmelerinin ardından ilettiğini belirtti.
Zelenskiy, Ukrayna’nın topraklarından vazgeçmeye hazır olmadığını vurguladı. Ancak kapsamlı bir güvenlik paketi, güçlü ve iyi finanse edilen bir Ukrayna ordusu ile yeniden inşa için fon sağlanması halinde, bu öneriyi ulusal referanduma götürebileceğini söyledi. “Eğer Amerikan tarafı ve diğer NATO ortakları bize kesin olarak bunu teyit ederse, Ukrayna toplumuna soracağım: Kabul ediyor muyuz, etmiyor muyuz?” dedi.
ABD’nin önerisi, ilk kez NATO üyeliği ile toprak tavizi arasında doğrudan bir bağlantı kurulmasını gündeme taşıdı. Zelenskiy’nin ofisinden yapılan açıklamalara göre, bu teklif resmi bir anlaşmaya dönüşmedi ve Ukrayna yönetimi, Donbas’tan vazgeçme fikrine sıcak bakmıyor.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ukrayna’nın NATO üyeliğini uzun süredir Moskova için “kırmızı çizgi” olarak nitelendiriyor. Putin, 2022’de başlayan tam kapsamlı işgalin gerekçelerinden biri olarak da Ukrayna’nın Batı’ya yaklaşmasını göstermişti. Donbas bölgesinin büyük kısmı halihazırda Rusya’nın kontrolünde bulunuyor.
Abu Dabi’deki son iki günlük görüşmelerde büyük bir ilerleme sağlanamadı. Ancak taraflar arasında 1.000’den fazla kişinin dahil olacağı bir esir değişimi üzerinde prensipte anlaşmaya varıldığı bildirildi. Esir takasıyla ilgili kesin rakamların ise halen müzakere edildiği aktarıldı.
Zelenskiy, Batı’nın güvenlik garantileri ve yeniden yapılanma desteği olmadan Ukrayna’nın toprak bütünlüğünden taviz vermeyeceğinin altını çizdi. Ayrıca, Avrupa Birliği ve NATO’nun Avrupa’nın gerçek güvenliğini sağladığını, Kremlin’in kıta güvenlik mimarisini değiştirme çabalarının ise daha fazla savaşa yol açabileceği uyarısında bulundu.
ABD’nin önerisi, Ukrayna toplumunda ve uluslararası çevrelerde geniş yankı buldu. Özellikle Donbas’ın geleceği ve NATO üyeliği arasındaki olası takas, Ukrayna’nın siyasi ve askeri geleceği açısından kritik bir dönemeç olarak değerlendiriliyor.
Neden önemli?
ABD’nin Ukrayna’ya sunduğu bu öneri, savaşın başından bu yana ilk kez NATO üyeliği ile toprak tavizi arasında açık bir bağlantı kurulması anlamına geliyor. Bu, hem Ukrayna’nın hem de Rusya’nın pozisyonlarını yeniden değerlendirmesine yol açabilir. Zelenskiy’nin, öneriyi ancak kapsamlı güvenlik garantileri ve maddi destek sağlanırsa referanduma götüreceğini belirtmesi, Ukrayna toplumunun karar sürecine doğrudan dahil olacağını gösteriyor.
Rusya’nın Donbas üzerindeki kontrolü ve Putin’in NATO’ya karşı tutumu, önerinin uygulanabilirliğini zorlaştırıyor. ABD’nin bu çıkışı, Batı’nın Ukrayna’ya yönelik stratejisinde yeni bir döneme işaret ederken, Avrupa güvenlik mimarisinde de önemli tartışmalara yol açabilir. Ayrıca, esir takası gibi insani konularda taraflar arasında kısmi ilerleme sağlanması, müzakerelerin tamamen tıkandığı algısını bir ölçüde kırıyor.
Haberdeki görsel, olayın gerçek sahnesinden esinlenilerek yapay zekâ ile oluşturulmuş temsilî bir illüstrasyondur.
